18 aydan 6 yaşa, yaş gruplarına göre seçtik. Her kitabın hangi dil becerisini desteklediğini yazdık ve evde hemen deneyebileceğiniz bir okuma ipucu ekledik.
Dil gelişimi için kitabın kendisi kadar nasıl okunduğu da önemli. Listedeki her kitapta şu dört adımı deneyin:
Resimdeki bir şeyi siz adlandırın: “Aaa, bir fil!”
Çocuğun bir şey adlandırmasını bekleyin. Acele etmeyin, 5 saniye tanıyın.
Söylediğine bir sözcük ekleyin: “Fil.” → “Kocaman bir fil!”
Yeni sözcüğü başka cümlelerde de kullanın: “Fil yürüyor. Fil su içiyor.”
Bu yaklaşım “diyalojik (etkileşimli) okuma” olarak bilinir: Çocuk dinleyici değil, hikâyenin ortağıdır.
Hervé Tullet · Timaş Çocuk
Kitap, çocuktan noktalara dokunmasını, kitabı sallamasını, eğmesini, el çırpmasını istiyor; her sayfa bir önceki hareketin sonucunu gösteriyor. Yönergeyi anlayıp uygulamak, dili anlamanın temel taşıdır.
Okurken deneyin
İlk okumada yönergeyi siz okuyun, çocuk uygulasın. Sonra rolleri değiştirin: Yönergeyi o versin, siz yapın. Böylece çocuk eylem sözcüklerini hem anlar hem kullanır.
Eric Carle · Mavibulut
Hikâye gün gün aynı kalıpla ilerliyor; haftanın günleri, sayılar ve yiyecek adlarıyla dolu. Bu tahmin edilebilir yapı, çocuğun cümleyi sizinle birlikte kurmasını kolaylaştırır.
Okurken deneyin
Tekrar eden cümlede son sözcüğü söylemeden durun ve bekleyin; bırakın çocuk tamamlasın. Yiyecekleri birlikte sayın, sonra “Sen hangisini yerdin?” diye sorun.
Hervé Tullet · Timaş Çocuk
Sayfalardaki noktalar çocuğu “Oo!”, “Aa!” gibi sesler çıkarmaya davet ediyor. Sesi uzatmak, kısmak, yükseltmek: konuşmanın ses ve tonlama tarafını oyunla keşfetmenin yolu.
Okurken deneyin
Aynı sesi bir kısık bir yüksek, bir kısa bir uzun söyleyin; sırayla birbirinizi taklit edin. Konuşmaya yeni başlayan çocuklarda ses taklidi, sözcüklerin habercisidir.
Eric Carle · Kuraldışı Yayınları
Her sayfada bir hayvan bir hareket yapar ve çocuğa onu yapıp yapamayacağını sorar: başını çevirmek, kollarını sallamak, ayağını yere vurmak… Vücut bölümleri ve eylem sözcükleri, hareketle birlikte öğrenilir.
Okurken deneyin
Hareketi birlikte yapın ve yaparken söyleyin: “Başımı çeviriyorum.” Sonra sırayı değiştirin: Siz bir hareket yapın, çocuk ne yaptığınızı söylesin.
Mo Willems · Uçan Fil
Şoför giderken okurdan bir şey rica eder: Güvercin otobüsü kullanmasın! Güvercin ise sayfa sayfa yalvarır. Çocuk her ricaya cevap verir; bu, sıra alma ve fikrini söyleme pratiğidir.
Okurken deneyin
Güvercin her yalvardığında durun, cevabı çocuğa bırakın. “Hayır!” dediğinde “Neden?” diye sorun ve cevabına “Çünkü…” diye başlamasına yardım edin.
Feridun Oral · Yapı Kredi Yayınları
Karlı bir kış günü karnı acıkan tavşan, daldaki kırmızı elmaya uzanamaz; fare, tilki ve ayı da işin içine girer. Sade ve adım adım ilerleyen kurgu, “önce–sonra” ilişkisini kurmak için birebir.
Okurken deneyin
Sayfayı çevirmeden önce sorun: “Şimdi kim gelecek? Elmaya ulaşabilecekler mi?” Kitap bitince hikâyeyi “önce, sonra, en sonunda” sözcükleriyle birlikte yeniden anlatın.
Julia Donaldson, Axel Scheffler · İş Bankası Kültür Yayınları
Küçük fare, ormanda karşılaştığı tilki, baykuş ve yılana hayalî bir canavarı tarif eder. Tekrar eden diyaloglar ve vücut bölümlerini anlatan betimlemeler sözcük dağarcığını zenginleştirir.
Okurken deneyin
Yayazula’yı birlikte çizin: Çocuk tarif etsin (“Gözleri ne renk? Dişleri nasıl?”), siz çizin. Sonra rolleri değiştirin ve kendi canavarınızı uydurun.
Sam McBratney, Anita Jeram · Tudem
Küçük Tavşan ile Büyük Tavşan, birbirlerini ne kadar sevdiklerini kollarını açarak, zıplayarak, uzaklara bakarak anlatmaya çalışır. Hikâye; uzun, yüksek, uzak gibi karşılaştırma kavramlarını sıcak bir oyuna çevirir.
Okurken deneyin
Hareketleri birlikte yapın ve karşılaştırın: “Benim kollarım daha uzun.” Sonra sorun: “Sen beni ne kadar seviyorsun?” Cevabını “daha…” diye kurmasına yardım edin.
Aleksey Tolstoy · Sarıgaga Yayıncılık
Dede kocaman şalgamı tek başına çekemez; yardımcılar birer birer gelir, en sonunda minik fare de zincire katılır. Her sayfada zincir biraz daha uzar ve tekrar eden kalıp, çocuğun hikâyeyi sizinle birlikte anlatmasını sağlar.
Okurken deneyin
Yeni yardımcı gelmeden durun: “Şimdi kimi çağıracak?” Tekrar eden kısmı el çırparak, ritimle birlikte söyleyin. Bir süre sonra zinciri çocuk tek başına saysın.
Suzy Lee · Meav Yayıncılık
Sahilde dalgalarla oynayan bir kızın hikâyesi; kitapta tek bir sözcük bile yok. Sözsüz kitaplarda anlatıcı çocuktur: Olayları kendi cümleleriyle anlatır ve birbirine bağlar.
Okurken deneyin
Siz yalnızca sorun: “Şimdi ne oluyor? Kız ne hissediyor?” Çocuğun cümlesini bir adım genişletin: “Dalga geldi.” → “Kocaman bir dalga geldi!”
Jon Klassen · Usturlab
Küçük balık, büyük balığın şapkasını çalmıştır ve yakalanmayacağından emindir. Ama resimler bambaşka bir şey anlatır. Çocuk, anlatılanla görüneni karşılaştırarak çıkarım yapmayı öğrenir.
Okurken deneyin
“Küçük balık ne düşünüyor? Peki biz ne görüyoruz?” diye sorun. Konuşurken “sanıyor”, “biliyor”, “fark etti” gibi zihinsel durum sözcüklerini bilinçli olarak kullanın.
Julia Donaldson, Axel Scheffler · İş Bankası Kültür Yayınları
Küçük salyangoz, dev balinanın kuyruğunda dünyayı dolaşır: buz dağları, yanardağlar, fırtınalar… Balina karaya vurunca onu kurtaran da salyangoz olur. Zengin anlatım, yeni sözcükler için birebir.
Okurken deneyin
Her durakta sorun: “Şimdi neredeler? Orada neler var?” Kitap bitince kâğıda bir yol çizin ve salyangozun yolculuğunu çocuk baştan sona anlatsın.
Oliver Jeffers · Can Çocuk
Kapısında bir penguen bulan çocuk, onun kaybolduğunu düşünüp Güney Kutbu’na kadar kürek çeker. Sonunda penguenin kaybolmadığını, yalnız olduğunu anlar. Duyguları adlandırmak için sade ve güçlü bir hikâye.
Okurken deneyin
Penguenin yüzüne birlikte bakın: “Sence nasıl hissediyor? Neden?” Duygu sözcüklerini çeşitlendirin: üzgün, yalnız, şaşkın, mutlu. Sonra sorun: “Sen yalnız hissedince ne yaparsın?”
Suzy Lee · Meav Yayıncılık
Karanlık bir tavan arası, bir ampul ve hayal gücü geniş bir kız: Eşyaların gölgeleri başka varlıklara dönüşür. Neredeyse hiç sözcük olmayan bu kitapta hikâyeyi çocuk kurar; gördüğünü betimler, hayal ettiğini anlatır.
Okurken deneyin
Bir gölgeyi gösterip sorun: “Bu aslında ne? Gölgesi neye benziyor?” Evde bir el feneriyle gölge oyunu oynayın; her gölgeyi birlikte adlandırıp anlatın.
Oliver Jeffers · Ketebe Yayınları
Henry kitapları okumaz, yer! Yedikçe akıllanır ama sonra her şey birbirine karışır; sonunda kitapları okumanın çok daha güzel olduğunu keşfeder. Harflere ve okumaya merak uyandıran eğlenceli bir hikâye.
Okurken deneyin
Sayfadaki sözcükleri parmağınızla gösterin. Henry’nin yediği bir sözcüğün ilk sesini birlikte bulun: “Kitap… k!” Aynı sesle başlayan başka sözcükler sayın.
Çocuğunuzla severek okuduğunuz kitabın adını Instagram'dan bize yazın; en çok önerilenlerle 3. listeyi birlikte hazırlayalım.
Çocuğunuzun dil ve konuşma gelişimiyle ilgili sorularınız mı var? Ön değerlendirme için bize ulaşın.
0530 886 67 82
İletişim sayfası
