Kekeleyen bir öğrenciye sınıfta yardımcı olmanın yolu, onu konuşmaya zorlamak ya da konuşmaktan korumak değil, rahatça konuşabileceği bir ortam hazırlamaktır. Öğrenci konuşurken acele etmeden dinleyin. Sınıfta nelerin ona kolaylık sağlayacağını onunla baş başa konuşun ve alay ya da zorbalığa izin vermeyin.
22 Ekim Uluslararası Kekemelik Farkındalık Günü dolayısıyla, öğretmenlerin sık sorduğu bu soruyu ABD'deki Stuttering Foundation'ın öğretmenlere yönelik önerileri ve araştırmalar ışığında yanıtladık. Kekemeliğin ne olduğunu, belirtilerini ve ne zaman uzmana başvurulması gerektiğini Kekemelik sayfamızda bulabilirsiniz.
Öğrenci konuşurken
- Sözünü kesmeyin, cümlesini tamamlamayın. Takıldığı sözcüğü onun yerine söylemeyin; sözünü kendisi bitirsin.
- "Yavaş konuş", "sakin ol", "nefes al" demeyin. İyi niyetli olsa da bu tür öneriler öğrenciye yardımcı olmaz ve onu küçük düşürülmüş hissettirebilir.
- Doğal göz temasını sürdürün. Öğrenci takıldığında bakışlarınızı kaçırmayın, şaşırmış ya da rahatsız görünmeyin; konuşması bitene kadar sabırla bekleyin.
- Siz de acele etmeden konuşun. Konuşurken sık sık duraklayın; sınıfta acelesiz bir konuşma ortamı oluşturun.
- Ne söylediğine yanıt verin. Davranışlarınızla, nasıl söylediğini değil ne söylediğini dinlediğinizi gösterin.
Sınıfta söz alma ve sözlü etkinlikler
- Söz alma kurallarını herkes için netleştirin. Sınıfta herkesin sırayla konuşmasını ve sözünün kesilmeden dinlenmesini sağlayın. Bu, kekeleyen öğrenciler başta olmak üzere bütün öğrencilerin konuşmasını kolaylaştırır.
- Öğrenciyle baş başa konuşun. Kekemeliğinin farkında olduğunuzu ve onu olduğu gibi kabul ettiğinizi söyleyin. Sesli okuma, sözlü sunum ya da derste söz alma gibi durumlarda nelerin işine yarayacağını birlikte belirleyin.
- Beklentinizi düşürmeyin. Öğrencinin ihtiyaçlarına saygı gösterin ama onu sözlü etkinliklerden tümüyle muaf tutmayın; ondan da diğer öğrencilerden beklediğiniz nitelikte ve miktarda çalışma bekleyin.
- Kekemeliği utanılacak bir şey gibi görmeyin. Gerektiğinde, öğrencinin de onayıyla, kekemelikten herhangi bir konu gibi doğal biçimde söz edin.
Alay ve zorbalığa izin vermeyin
Araştırmalar, kekeleyen çocukların sınıf arkadaşları tarafından daha sık dışlandığını ve zorbalığa uğrama olasılıklarının daha yüksek olduğunu gösteriyor. Yetişkinlerle yapılan bir araştırmada da kekeleyen katılımcılar, okul yıllarında kekelemeyenlere göre daha sık akran zorbalığına uğradıklarını bildirdi.
Sınıfta kekemelikle ilgili alay, taklit ya da lakap takmaya izin vermeyin; böyle bir durumda hemen müdahale edin ve aileyle paylaşın. Akran zorbalığıyla ilgili yazımıza da göz atabilirsiniz.
Aile ve terapistle iş birliği
Öğrenci dil ve konuşma terapisi alıyorsa, ailenin onayıyla terapistiyle iletişim kurmak sınıfta neyin işe yaradığını birlikte belirlemenize yardımcı olur. Öğrencinin konuşmaktan kaçındığını, konuşurken zorlandığını ya da kekemeliği nedeniyle üzüldüğünü fark ederseniz bunu aileyle paylaşın ve bir dil ve konuşma uzmanına başvurmalarını önerin.
Kaynaklar
- Stuttering Foundation. 8 Tips for Teachers. PDF
- Stuttering Foundation. 6 Tips for Speaking with Someone Who Stutters. PDF
- Davis, S., Howell, P. & Cooke, F. (2002). Sociodynamic relationships between children who stutter and their non-stuttering classmates. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 43(7), 939–947. Makale
- Kara, İ. & Karamete, A. (2023). Comparison of self-reported peer-bullying victimization in-school period of adults who do and do not stutter: a retrospective survey study. Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences. Makale
Yazar hakkında
Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Uzmanı
Destina Sezgin Küçük, İzmir Çiğli'deki Luden Özel Keşif Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi'nin kurucu ortağı ve Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Uzmanıdır. Ege Üniversitesi'nde koklear implantlı okul öncesi çocuklarda erken okuryazarlık becerileri üzerine yüksek lisans tezi hazırlamıştır. Yayınlarında Destina Sezgin (2019) ve Destina Sezgin Küçük (2022'den itibaren) adlarını kullanmıştır.
Profili gör
