Çocuklar bebeklikte anlamsız sesleri kullanarak konuşma seslerini kullanmaya başlarlar ve ardından bu sesler yetişkinler tarafından anlamlandırılır. Daha sonra sözcüklerde, cümlelerde ve konuşmalarda sesleri kullanma şeklinde ilerlerler. Çocukların konuşma seslerini kullanmaları farklı yaşlarda gelişir ve yetişkinlerin kullandığı tüm konuşma seslerini hemen kullanamazlar. Her çocuk bu sesleri farklı zamanlarda öğrenebilir ancak bu seslerin gelişimsel yaşları mevcuttur.
Yaşa Göre Beklenen Ses Gelişim Evreleri
- 24 aylıkken çocuklar sözcüklerin başında /b, d, h, m, n, p/ (Deniz, Bardak vb.), sözcüklerin ortasında /b, m, n/ (araba, amca vb.), sözcüklerin sonunda /m, p/ (kalem, kitap vb.) seslerini kullanabilirler.
- 36 aylıkken sözcüklerin başında /f, g, k, t/ (fare, gemi, kitap, top vb.), sözcüklerin ortasında /f, g, k, t, p/ (üfle, ege, akıl, iplik, ateş vb.), sözcüklerin sonunda /d, g, k, n, t/ (ad, şen, yut vb.) seslerini kullanabilir.
- 4 yaşında sözcüklerin ortasında /d/ (ada) ve sonunda /f/ (küf) seslerini söyleyebilirler.
- 5 yaşında çocuk sözcüklerin başında /ç, c, l, s, ş, j/ (çocuk, can, şemsiye, limon, jeton vb.), ortasında /ç, c, l, s, ş, z/ (açmak, ucuz, elma, eski, eşit, uzak vb.), sözcüklerin sonunda /l, ç, s, ş, r, v, z/ (bal, aç, kes, beş, bir, av, yüz vb.) seslerini söyleyebilirler.
- 6 yaşında ise sözcüklerin başında ve ortasında /r/ ve /v/ (robot, vazo vb.) seslerini kullanabilirler.
Yaygın Telaffuz Hataları
- 3 yaş: Sözcük sonlarını eksik söyleme (örn: "top" → "to")
- 4 yaş: Arka/ön sesleri değiştirme (örn: "kaşık" → "daşık"); uzun sesleri kısa seslerle değiştirme (örn: "sil" → "dil")
- 5 yaş: İki sessiz harfin bir tanesini eksik söyleme (örn: "şapka" → "şaka")
- 6 yaş: /r/ veya /l/ seslerini /y/ veya /ğ/ ile değiştirme (örn: "limon" → "yimon")
Her çocuk farklıdır ve belirli sesleri elde etmek değişken süreler alabilir. Konuşma becerilerinin iletişimi olumsuz etkilediğinden endişe varsa, bir uzmanla görüşülmelidir.
Destina Sezgin Küçük · Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Uzmanı